Wat mag je vergunningsvrij bouwen in 2026?
Wat mag je vergunningsvrij bouwen? Controleer de technische regels, het omgevingsplan en bestaande bebouwing vóór je een overkapping kiest.
Je kunt in 2026 bepaalde werkzaamheden en bouwwerken zonder omgevingsvergunning uitvoeren, maar er is geen algemene regel dat iedere schuur tot 70 m² of iedere overkapping tot 50 m² vergunningsvrij is. Het soort bouwwerk, de plek op je perceel, bestaande bebouwing en de lokale regels bepalen wat mogelijk is. Voor een aanbouw, schuur of terrasoverkapping moet je zowel de technische als de ruimtelijke kant controleren.
Begin met de Vergunningcheck in het Omgevingsloket voor jouw adres en bouwplan. Hieronder lees je welke gegevens je nodig hebt en waarom alleen de buitenmaten van een bouwpakket onvoldoende zijn.
Wat betekent vergunningsvrij bouwen?
Vergunningsvrij betekent dat je voor een bepaalde activiteit geen vergunning hoeft aan te vragen. Het betekent niet dat er geen bouwregels gelden. De technische eisen van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) en het burenrecht blijven relevant; voor andere activiteiten rond hetzelfde plan kan alsnog toestemming nodig zijn. De Rijksoverheid legt dit onderscheid uit.
Gewoon onderhoud of een dakkapel aan de achterkant van een woning kan bijvoorbeeld onder een vergunningvrije regeling vallen. Voor een schutting, dakkapel, aanbouw en overkapping gelden verschillende voorwaarden. Gebruik de maten van het ene bouwwerk daarom niet als norm voor het andere.
Een aanbouw, schuur of overkapping: twee controles
Een aanbouw of een bij de woning horend bouwwerk met een dak kan een bijbehorend bouwwerk zijn. Daarvoor onderscheidt de Omgevingswet:
- De technische bouwactiviteit: de beoordeling van onder meer constructie en veiligheid. Artikel 2.25 Bbl bevat voorwaarden voor bouwwerken met een dak. Alleen vaststellen dat iets lager dan 5 meter is, is geen volledige toets.
- De omgevingsplanactiviteit: de beoordeling van plaats, omvang en gebruik. Hiervoor zijn de regels van jouw gemeente en de situatie op het perceel van belang.
Een vrijstelling voor de technische kant geeft dus niet automatisch toestemming voor de gekozen locatie. Bekijk de uitleg van IPLO over beide controles. Gemeenten kunnen regels uit het tijdelijke omgevingsplan aanpassen; controleer de regels die op het moment van bouwen voor jouw adres gelden.
Hoeveel vierkante meter mag je bijbouwen?
Bij de oppervlakteberekening uit de bruidsschat van het omgevingsplan gaat het om het bebouwingsgebied en de gezamenlijke bijbehorende bouwwerken. Dit is geen vast maximum per losse schuur of overkapping. De onderstaande berekening is alleen bruikbaar wanneer deze regeling op jouw locatie van toepassing is en ook aan de overige voorwaarden wordt voldaan.
| Omvang bebouwingsgebied | Maximale gezamenlijke oppervlakte |
|---|---|
| Tot en met 100 m² | 50% van het bebouwingsgebied |
| Meer dan 100 tot en met 300 m² | 50 m² plus 20% van het deel boven 100 m² |
| Meer dan 300 m² | 90 m² plus 10% van het deel boven 300 m², samen maximaal 150 m² |
Trek de meetellende bestaande bebouwing van de berekende ruimte af. Rekenvoorbeeld: bij een bebouwingsgebied van 180 m² volgt 50 + (0,20 × 80) = 66 m². Staat er al 24 m² aan meetellende bijbehorende bouwwerken, dan resteert rekenkundig 42 m². Dat is nog geen toestemming voor een overkapping van die grootte: ligging, hoogte, gebruik en lokale regels moeten eveneens kloppen.
Volg voor de afbakening en alle voorwaarden het IPLO-stappenplan voor bijbehorende bouwwerken.
Waar en hoe hoog mag je bouwen?
Het achtererfgebied is een juridisch begrip, niet automatisch je hele tuin. Vooral bij een hoekwoning of een tuin langs openbaar gebied moet je de grens zorgvuldig bepalen. Ook de afstand tot het oorspronkelijke hoofdgebouw speelt mee: in de regeling voor bijbehorende bouwwerken verschillen de hoogte- en gebruiksvoorwaarden binnen en buiten 4 meter van dat gebouw.
Een algemene minimumafstand van 1 meter tot iedere erfgrens is geen betrouwbare beslisregel. Afstand tot openbaar toegankelijk gebied en afstand tot de buren zijn verschillende vragen. Controleer het omgevingsplan en houd rekening met burenrecht, privacy en hinder. Bij monumenten en beschermde gebieden kunnen aanvullende beperkingen gelden.
Wat leg je klaar voor de Vergunningcheck?
- Een schets van het perceel: teken de woning, bestaande bijgebouwen, erfgrenzen en aangrenzende straten of paden.
- Het complete ontwerp: noteer breedte, diepte, hoogte, dakvorm en de plaats ten opzichte van de woning.
- Het beoogde gebruik: beschrijf of je een open zitplek, berging of afgesloten ruimte wilt maken. Neem geplande zijwanden en latere uitbreidingen mee.
- De uitkomst en open vragen: bewaar je ingevulde gegevens. Vraag de gemeente om uitleg als de uitkomst niet duidelijk is of je plan daarna verandert.
IPLO adviseert particulieren om de Vergunningcheck te combineren met contact met de gemeente bij vragen. Bestel je overkapping pas wanneer duidelijk is welke uitvoering op jouw locatie mogelijk is.
Een terrasoverkapping kiezen na de controle
Zijn de randvoorwaarden duidelijk? Vergelijk dan onze terrasoverkappingen op de afmetingen en uitvoering die daarbij passen. Een configurator helpt bij het samenstellen van een product, maar vervangt geen vergunningcheck of beoordeling van je perceel. Vraag via ForaVida welke productinformatie beschikbaar is voor de uitvoering die je overweegt.
Deze uitleg is gecontroleerd op 17 oktober 2026. De officiële bronnen en de regels voor jouw adres zijn het uitgangspunt bij een concreet bouwplan.
Stel je product samen
Stel je overkapping of glazen schuifwand samen. Bekijk per model de materialen, uitvoering en productspecificaties.