In Nederland mag je in 2026 verschillende bouwwerken plaatsen zonder omgevingsvergunning, mits je je houdt aan de wettelijke afmetingen en voorschriften. Vergunningsvrije bouw omvat onder andere bijgebouwen tot 70 m², overkappingen tot 50 m², schuttingen tot 2 meter hoog en dakkapellen binnen bepaalde maten. De regels zijn vastgelegd in het Besluit bouwwerken leefomgeving en gelden voor heel Nederland, hoewel gemeenten soms aanvullende eisen kunnen stellen.
Wat betekent vergunningsvrij bouwen precies in 2026?
Vergunningsvrij bouwen betekent dat je bepaalde bouwwerken mag plaatsen zonder vooraf een omgevingsvergunning aan te vragen bij de gemeente. Deze regeling is bedoeld om kleinschalige bouwprojecten te versnellen en administratieve lasten te verminderen voor particulieren en bedrijven.
De wettelijke basis voor vergunningsvrije bouw ligt in het Besluit bouwwerken leefomgeving, dat onderdeel is van de Omgevingswet. Dit besluit stelt duidelijke grenzen vast voor afmetingen, plaatsing en gebruik van bouwwerken die geen vergunning nodig hebben.
Het doel van deze regeling is om burgers meer vrijheid te geven bij het inrichten van hun eigendom, terwijl tegelijkertijd wordt gewaarborgd dat de bouwwerken veilig zijn en geen overlast veroorzaken voor buren. Vergunningsvrije bouw geldt alleen voor bouwwerken die voldoen aan alle gestelde voorwaarden.
Welke maximale afmetingen gelden er voor vergunningsvrije bouwwerken?
Voor bijgebouwen zoals schuren en garages geldt een maximaal oppervlak van 70 m², met een goothoogte tot 3 meter en een nokhoogte tot 5 meter. Overkappingen mogen maximaal 50 m² groot zijn, met een hoogte tot 5 meter. Deze afmetingen gelden per bouwwerk, niet per eigendom.
Schuttingen en erfafscheidingen mogen aan de voorzijde van het perceel maximaal 1 meter hoog zijn, en aan de zij- en achterzijde tot 2 meter. Voor zwembaden geldt geen maximaal oppervlak, maar wel een maximale diepte van 1 meter voor bovengrondse zwembaden.
Dakkapellen mogen maximaal 50% van de daklengte beslaan en niet hoger zijn dan de nok van het dak. Voor dakramen gelden geen beperkingen qua aantal of grootte, zolang de draagconstructie van het dak niet wordt aangepast.
Belangrijk is dat alle afmetingen worden gemeten vanaf de buitenkant van het bouwwerk. Bij twijfel over de exacte maten kun je het beste contact opnemen met je gemeente voor verduidelijking.
Wat zijn de belangrijkste regels voor vergunningsvrije terrasoverkappingen?
Terrasoverkappingen vallen onder vergunningsvrije bouw als ze niet groter zijn dan 50 m², maximaal 5 meter hoog zijn en minimaal 1 meter van de erfgrens staan. De overkapping mag aan maximaal één zijde tegen de woning worden geplaatst en moet voldoen aan de bouwvoorschriften voor constructieve veiligheid.
Voor de plaatsing gelden specifieke regels: de overkapping moet minimaal 1 meter van de zijerfgrens en de achtererfgrens blijven. Aan de voorzijde van het perceel mag de overkapping alleen worden geplaatst als deze achter de voorgevel van de hoofdwoning blijft.
Materiaalvereisten schrijven voor dat de constructie bestand moet zijn tegen wind- en sneeuwbelasting volgens de geldende normen. Polycarbonaat, glas en lamellen zijn toegestane materialen, mits ze CE-gemarkeerd zijn en voldoen aan de veiligheidseisen.
Let op dat sommige gemeenten aanvullende eisen stellen in het bestemmingsplan, bijvoorbeeld over kleuren of materialen in beschermde stadsgezichten. Controleer daarom altijd het bestemmingsplan voordat je begint met de bouw.
Welke veranderingen zijn er in 2026 ten opzichte van vorige jaren?
In 2026 zijn de regels voor vergunningsvrije bouw grotendeels ongewijzigd gebleven ten opzichte van 2025. De belangrijkste afmetingen en voorschriften uit het Besluit bouwwerken leefomgeving blijven van kracht, wat zorgt voor continuïteit en duidelijkheid voor bouwers en eigenaren.
Wel zijn er enkele verduidelijkingen gekomen in de uitvoeringsregels, met name rond de interpretatie van afstanden tot erfgrenzen en de berekening van oppervlakten bij overkappingen met verschillende hoogtes. Deze aanpassingen maken de regels praktischer toepasbaar.
Gemeenten hebben in 2026 meer mogelijkheden gekregen om via het bestemmingsplan specifieke eisen te stellen voor beschermde gebieden. Dit betekent dat in sommige wijken strengere regels kunnen gelden voor materialen of kleuren van vergunningsvrije bouwwerken.
De digitale procedures zijn verder gestroomlijnd, waardoor het eenvoudiger is geworden om online te controleren of een bouwwerk vergunningsvrij is. Veel gemeenten bieden nu digitale tools om snel te bepalen of je project binnen de vergunningsvrije normen valt.
Hoe zorg je ervoor dat je bouwproject echt vergunningsvrij blijft?
Begin altijd met het controleren van het bestemmingsplan van je gemeente via de landelijke voorziening voor ruimtelijke ordening. Hier zie je of er aanvullende beperkingen gelden voor jouw perceel. Neem bij twijfel contact op met de afdeling Vergunningen van je gemeente voor schriftelijke bevestiging van de toepasselijke regels.
Meet je geplande bouwwerk nauwkeurig op en controleer alle afmetingen aan de hand van de wettelijke maxima. Let vooral op de afstanden tot erfgrenzen, omdat dit een veelgemaakte fout is. Gebruik professionele meetinstrumenten of laat een aannemer de opmeting doen.
Documenteer je project zorgvuldig met tekeningen, foto’s en specificaties van materialen. Bewaar alle documenten die aantonen dat je bouwwerk voldoet aan de eisen, zoals CE-markeringen van materialen en constructieberekeningen.
Informeer je buren over je bouwplannen, ook al is dit niet wettelijk verplicht. Dit voorkomt mogelijk conflicten en zorgt voor een goede buurrelatie. Bij klachten achteraf kan aantoonbare communicatie helpen.
Hoe foravida helpt met vergunningsvrije overkappingen
Wij bieden complete ondersteuning bij het realiseren van jouw vergunningsvrije overkapping, van ontwerp tot levering. Onze expertise zorgt ervoor dat je project gegarandeerd binnen alle wettelijke kaders blijft.
Onze service omvat:
- Gratis 3D-configurator voor het ontwerpen van je overkapping binnen vergunningsvrije maten
- Automatische controle op maximale afmetingen en plaatsingsvoorschriften
- CE-gekeurde constructies die voldoen aan alle bouwvoorschriften
- Complete bouwpakketten met duidelijke montage-instructies
- 10 jaar garantie op alle materialen en constructies
Ontwerp je ideale terrasoverkapping in onze configurator en ontvang direct een vrijblijvende offerte. Onze specialisten staan klaar om je te helpen bij het maken van de juiste keuzes binnen de vergunningsvrije mogelijkheden.